Uitgangsvraag
Hoe dient het vroege traject voor kinderen met CP eruit te zien?
Aanbeveling
Stel de diagnose CP zo vroeg mogelijk.
Benoem de waarschijnlijkheidsdiagnose CP wanneer de definitieve diagnose CP nog niet met zekerheid kan worden gesteld en baseer het beleid hierop.
Voer vroege gestandaardiseerde beoordeling en onderzoeken voor vroege detectie van CP altijd uit in populaties van pasgeborenen met detecteerbare risico’s.
Verwijs kinderen met CP zo vroeg mogelijk (vanaf de leeftijd van 3 maanden) naar een kinderrevalidatieteam voor het vroege traject.
Geef ouders en kinderen ondersteuning en informatie op maat en wijs ze op patiëntenorganisatie CP Nederland.
Overwegingen
Voor- en nadelen van de interventie en de kwaliteit van het bewijs
Het is belangrijk om de klinische diagnose van CP zo vroeg mogelijk te stellen, zodat:
• Het kind diagnostisch-specifieke vroege interventie op de juiste plek kan krijgen om neuroplasticiteit te optimaliseren en complicaties te voorkomen.
• De ouders en overige gezinsleden snel en adequaat (psychologische, financiele, praktische) ondersteuning kunnen krijgen.
Wanneer de klinische diagnose wordt vermoed maar niet met zekerheid kan worden gesteld, is het van belang om de tussentijdse klinische diagnose van een ‘hoog risico op CP’ te stellen, zodat:
• Voortdurende diagnostische monitoring kan worden gegeven totdat een diagnose is gesteld.
• Het kind diagnostisch-specifieke vroege interventie en monitoring kan krijgen om neuroplasticiteit te optimaliseren en complicaties te voorkomen.
• De ouders en overige gezinsleden adequate (psychologische, financiele, praktische) ondersteuning kunnen krijgen.
Vroege gestandaardiseerde beoordelingen en onderzoeken (zie module ‘Vaststellen gestoorde lichaamsfuncties’ en ‘Evaluatie handvaardigheid’) voor vroege detectie van CP moeten altijd worden uitgevoerd in populaties van pasgeborenen met detecteerbare risico’s (d.w.z. te vroeg geboren baby’s, baby’s met neonatale encefalopathie, baby’s met geboorteafwijkingen en baby’s die zijn opgenomen in de NICU). Naast de in de internationale richtlijn genoemde diagnostische instrumenten, wordt er steeds meer onderzoek gedaan naar instrumenten die bijvoorbeeld asymmetrisch handgebruik ook in het vroege stadium in kaart kunnen brengen.
In de Nederlandse situatie vindt vroegbehandeling van jonge kinderen met CP, en de coordinatie daarvan vaak plaats vanuit revalidatieteams. Om geen tijd te verliezen is het daarom van belang verwijzing naar een in vroegbehandel-diagnostiek en behandeling zelf gespecialiseerd kinderrevalidatieteam zo snel mogelijk te doen. Vanaf de leeftijd van 3 maanden zijn er o.a. voor de doelgroep unilaterale CP-trainingsprogramma’s ontwikkeld waarbij dagelijks een half uur geoefend wordt. In Nederland wordt er al veel gewerkt met interventies voor baby’s met unilaterale CP vanaf 3 maanden (oa Baby-CIMT en MuSSAP) en er wordt wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de haalbaarheid en het effect van nieuwe interventies (Verhaegh, 2023; Eliasson, 2018; Chamudot, 2018).
Waarden en voorkeuren van patiënten (en hun verzorgers)
Voor ouders is het belangrijk om in het vroege traject van CP adequate, op maat informatievoorziening en waar nodig psychologische begeleiding en praktische ondersteuning te krijgen, want er komt ineens een heleboel op ouders af. Er wordt veel gevraagd van ouders: ze moeten ineens heel veel aanpassen in hun leven, ze moeten mogelijk hun te werken uren aanpassen om alles wat nodig is voor hun kind te realiseren, nog naast alle verwerkingsprocessen die er spelen. Ook kunnen er vrij acuut al voorzieningen nodig zijn. Voor het kind zelf is het belangrijk om vroege interventie en monitoring te krijgen om neuroplasticiteit te optimaliseren en complicaties te voorkomen. Ook tijdens het vroege traject is het van belang ouders te wijzen op het bestaan van de patiëntenvereniging CP Nederland. Zij staat ouders met raad en daad terzijde.
Kosten (middelenbeslag)
Het vroege traject binnen een gespecialiseerde medisch diagnostische afdeling van een ziekenhuis en vervolgens binnen een vroeg-interventieteam van een revalidatiecentrum is voor deze groep passende zorg die vergoed wordt door elke zorgverzekeraar. De jaarlijkse eigen bijdrage voor de ouders is bij deze zorg wel van toepassing. Er zijn nog geen kosteneffectiviteitsstudies naar het vroege traject gedaan.
Aanvaardbaarheid, haalbaarheid en implementatie
n Nederland wordt er vanuit de stichting CP-Net, samen met het Nederlands CP-register en CP Nederland door zorgprofessionals, onderzoekers en ervaringsdeskundigen hard gewerkt aan het gezamenlijke doel te weten: de beste zorg voor kinderen en volwassenen met CP. Dit betekent dat vroege diagnose de standaard van zorg moet zijn, omdat hedendaagse vroege interventies neuroplasticiteit en functionele resultaten optimaliseren. De plannen van het Nederlands CP-register voor de komende jaren zijn: meer inzetten op vroegdiagnose, vroegbehandeling en verdere preventie van gezondheidsproblemen. Dat betekent dat neonatologen en kinderneurologen worden uitgenodigd ook deel te nemen aan het Nederlands CP-Register. Dit gaat zeker helpend zijn om het vroege traject voor CP optimaal in te richten van vroegdiagnostiek naar de passende vroegbehandeling. CP-Net stimuleert en faciliteert de implementatie van de aanbevelingen van de richtlijn, o.a. door kennisuitwisseling en facilitering van samenwerking tussen de eerste en de tweede lijn. Dit draagt bij aan de toepassing van evidence-based interventies bij steeds meer kinderen vanaf heel jonge leeftijd (vanaf 3 maanden).
Rationale van de aanbeveling: weging van argumenten voor en tegen de interventies
Voor het schrijven van deze module is gebruik gemaakt van de best practice guidelines for communicating to parents the diagnosis of disability (Novak, 2019) en de internationale richtlijn voor vroeginterventie beschreven in Early, Accurate Diagnosis and Early Intervention in Cerebral Palsy: Advances in Diagnosis and Treatment (Novak, 2017). Deze richtlijnen sluiten goed aan bij de Nederlandse situatie. Internationaal is het geen gemeengoed dat er revalidatieteams zijn voor vroeginterventie. In Nederland is dit wel het geval, verwijzing van baby’s en jonge kinderen met CP of verdenking daarvan, vanaf de leeftijd van 3 maanden, naar zo’n revalidatieteam, is dan ook van belang.