5.1.1. Meerwaarde van functionele therapie/BIMT/CIMT CP

Uitgangsvraag

Wat is de waarde van interventies om de arm- en handvaardigheid te vergroten en individuele doelen te bereiken bij kinderen met CP?

Aanbeveling

Pas een doelgerichte of taak-specifieke aanpak toe om de doelen in handgebruik (MACS I-IV, alle motorische subtypen) te verbeteren bij kinderen en jongeren met CP.

Pas, om functionele doelen in handgebruik te bereiken CIMT, bimanuele therapie/ HABIT (MACS I-III) toe, en/of CO-OP en HABIT-ILE (MACS I-IV) bij kinderen en jongeren met unilaterale CP.

Overweeg, om functionele doelen in handgebruik te bereiken HABIT/HABIT-ILE (MACS I-III) en CO-OP (MACS I-IV) toe te passen bij kinderen en jongeren met bilaterale CP.

Breng, om het handgebruik te verbeteren, een doelgerichte focus aan plus omgevingsaanpassingen en apparatuur/ondersteunende technologie om de onafhankelijkheid te maximaliseren bij kinderen en jongeren met CP geclassificeerd in MACS-niveau IV (unilateraal of bilateraal).

Houd rekening met de leeftijd, het vermogen, de context/middelen en de voorkeuren van het kind/gezin en tolerantie voor aanvullende interventies bij het selecteren van interventies.

Good practice aanbevelingen

Stel doelen op basis van wat het kind en gezin belangrijk vinden

• Doelen zijn geformuleerd op activiteiten- of participatieniveau en moeten haalbaar en meetbaar zijn

• Schrijf de doelen uit en geef deze mee aan kind en ouders

• Meet doelen aan het begin en bij afronding van de interventie met kind en ouders

Voer een activiteitanalyse uit om de factoren te bepalen die het bereiken van het doel belemmeren of kunnen bevorderen

• Observeer het kind terwijl het de activiteit/doel uitvoert om de specifieke vaardigheden of belemmeringen te bepalen die het bereiken van het doel in de weg staan.

Oefen functioneel en rechtstreeks gericht op de door het kind gekozen doelen

• Laat het kind actief oefenen met de activiteit die het wil bereiken. De benadering is in principe ‘hands-off’, zodat het kind de kans krijgt actief en zelfstandig oplossingen te vinden

• Geef gerichte feedback bij de uitvoering van de activiteit

• Als het doel is onderverdeeld in deelactiviteit oefeningen, moet de interventie worden gevolgd door het oefenen van het doel in zijn geheel zodra het kind daar klaar voor is.

Zorg dat de interventie plezierig en motiverend is voor het kind

Oefen in de voor het kind en voor het doel relevante context

• Oefen context-specifiek, zoals thuis in de leefomgeving, zodat overdracht naar het dagelijks leven optimaal plaatsvindt.

• Als dit niet mogelijk is, zorg er dan voor dat de oefening plaatsvindt in een omgeving die zoveel mogelijk lijkt op het echte leven.

• Geef aanbevelingen om thuis te oefenen schriftelijk of met plaatjes.

Zorg dat ouders een rol hebben in de interventie

Ondersteun ouders door te zorgen voor:

• Educatie, coaching en informatie om ouders te ondersteunen actief betrokken te zijn bij de interventie, inclusief het aanmoedigen van autonomie, probleemoplossing en het activiteitgericht oefenen van doelen.

• Een, in overleg met ouders afgestemd, gestructureerd thuisprogramma, waarbij de door het kind gekozen doelen worden geoefend.

• Voortdurende evaluatie en ondersteuning van kind en gezin.

Zorg dat kinderen, jongeren en ouders in het hele proces de besluitvormers zijn

• Faciliteer gezinnen door hen te voorzien van actuele kennis en informatie, zodat zij weloverwogen beslissingen kunnen nemen over de beste interventie voor hun kind.

• Zorg dat ouders nauw betrokken zijn en blijven.

• Stem aanbevelingen voor een interventie af op de functionele mogelijkheden en het potentieel van het kind.

• Houd voor timing en inhoud van interventies rekening met individuele factoren, zoals leeftijd, vaardigheidsniveau, hulpbronnen, en individuele voorkeuren van het kind en het gezin.

• Raad alleen haalbare, aanvaardbare en effectieve interventies aan, en voer alleen haalbare, aanvaardbare en effectieve interventies uit.

Zorg dat de dosis van oefenen voldoende is om functionele doelen te bereiken (zie bijlage 1)

• Zorg bij het plannen van interventies, waaronder face-to-face therapie en thuis oefenen, dat een optimale dosis kan worden bereikt.

• Neem bij het plannen van de interventie mee dat de optimale dosis kan variëren afhankelijk van het kind, de complexiteit van het doel, het gekozen type interventie en de context/middelen.

Gebruik een interdisciplinaire teambenadering (met het kind en het gezin als teamleden) om doelen en interventieplan vast te stellen

Overwegingen

Voor deze module is gebruik gemaakt van de in 2021 verschenen International Clinical Practice Guideline for interventions to improve physical function for children and young people with cerebral palsy (Jackman, 2021). Deze internationale richtlijn is tot stand gekomen in een internationale samenwerking waarbij ook collega’s uit Nederland waren betrokken. Bovendien waren er, naast onderzoekers en specialisten in de CP-zorg, ook ouders en mensen met CP betrokken in de werkgroep die de internationale richtlijn ontwikkelde.

Voor de Nederlandse context is geen reden af te wijken van de aanbevelingen in de internationale richtlijn, aangezien de context niet verschilt van de context van de wetenschappelijke literatuur en overwegingen die bij de totstandkoming van de internationale richtlijn zijn meegenomen. Bovendien is de internationale richtlijn gericht op de ICF-domeinen Activiteit en Participatie, en sluit daarmee naadloos aan bij de doelstellingen van de Nederlandse richtlijn. In deze module focussen we op de evidence en aanbevelingen gericht op het verbeteren van de handvaardigheid. Het screenen van artikelen na de publicatiedatum van de internationale richtlijn leverde geen relevante resultaten op.